Aandacht en onthechting als bronnen van het goede

  • Datum: vrijdag 30 april 2021
  • Tijd: 13:30–17:00 uur
  • Sprekers: Rob Compaijen en Barbara Zwaan
  • Locatie: Zoom
  • In dit minisymposium zullen we stilstaan bij het belang van sensitiviteit en aandacht als tegenwicht tegen een onttoverde cultuur, waarin de werkelijkheid vooral gezien wordt als beheersbaar met behulp van rekenkundige modellen en technische middelen. In de twee lezingen van deze middag worden de houdingen van sensitiviteit en aandacht onderzocht als mogelijkheden om tot een andere ervaring van de werkelijkheid te komen, waarin meer ruimte is voor waarden en voor het geestelijke aspect. Rob Compaijen onderzoekt hoe aandacht, als onthechte betrokkenheid, ons ontvankelijk kan maken voor de werkelijkheid van waarden. Barbara Zwaan gaat na wat Simone Weil verstaat onder echte aandacht en laat zien hoe deze houding in verband staat met het goede en het geestelijke leven.

    Lees meer

    Filosofie en ecologie: Nietzsche en Heidegger over onze omgang met de aarde

  • Datum: vrijdag 29 januari 2021
  • Tijd: 13:30–16:45 uur
  • Sprekers: André van Delft en Henk Manschot
  • Locatie: Zoom
  • Het thema van dit mini-symposium in het kader van het Colloquium Levensfilosofie stond al vast voordat de coronacrisis uitbrak. Maar dat heeft de aanleiding ervoor, de klimaatcrisis, alleen maar dringender gemaakt. Beide crises zijn uitingen van een op drift geraakte wereld. Nietzsche en Heidegger, die wij met betrekking tot het thema filosofie en ecologie hadden uitgekozen, zijn niet toevallig ook denkers die de aard van dit op drift geraakt zijn diepgaand hebben gepeild. Al in een vroege aantekening merkt Nietzsche op: ‘Wij hebben er geen benul van, hoe hoog en diep de physis reikt.’ Krijgen wij niet inderdaad de rekening gepresenteerd voor deze onachtzaamheid jegens de natuur? In Also sprach Zarathustra luidt naderhand zijn oproep: ‘Blijf de aarde trouw.’ Eind jaren veertig schrijft Heidegger: ‘De berk gaat dat wat voor hem mogelijk is nooit te buiten. Het bijenvolk woont binnen zijn mogelijkheden. Pas de wil, die zich mobiel inricht in de techniek, sleurt de aarde processen binnen van afpeigering en verbruik en verandering in kunstmatigheid. De techniek dwingt de aarde boven de gegroeide kring van het voor haar mogelijke uit in de richting van dat wat niet meer het mogelijke en dus het onmogelijke is.’ Heidegger peilt nog een andere veronachtzaming dan Nietzsche, niet alleen die van de natuur, maar die van überhaupt het raadsel van het zijn. In twee lezingen zal de actualiteit van hun beider bezinning worden belicht.

    Lees meer

    Het mysterie van de taal: Walter Benjamin en Eugen Rosenstock-Huessy

  • Datum: vrijdag 28 februari 2020
  • Tijd: 13:30–16:30 uur
  • Sprekers: Gerard Visser en Bart Voorsluis
  • Locatie: Universiteit Leiden, P.J. Vethgebouw, zaal 1.0.1, entree Hortuszijde
  • De wijze waarop wij wat dan ook ter sprake brengen is zo wezenlijk, dat onze verhouding ertoe daarmee staat of valt. De zorg van de filosoof geldt echter niet alleen de verwoording, maar gaat ook uit naar het wezen van taal zelf. Of zou daar naar moeten uitgaan. Als een Nederlandse universiteit, zij het een technische, besluit de moedertaal prijs te geven, wijst dat op een uiterst beperkt instrumenteel begrip van taal. In dit mini-symposium wordt aandacht besteed aan twee denkers die zich vanuit de Joodse traditie tegen deze opvatting hebben verzet en zich op een nieuwe en oorspronkelijke wijze op het mysterie van de taal hebben bezonnen.

    Lees meer

    Onderwijs en spirituele vorming

  • Datum: vrijdag 1 februari 2019
  • Tijd: 11:00–17:00 uur
  • Sprekers: Gerard Visser, Kirsten Kalkman, Bert van den Bergh en Johannes Soth
  • Locatie: Universiteit Leiden, Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, zaal 0.19
  • We leven in een tijd van toenemende versnelling en economisering. Komt hierdoor in het onderwijs niet de taak van vorming in het gedrang? Vragen genoemde tendensen niet om tegenwicht in de vorm van een verdiepte geestelijke of spirituele vorming? Met een viertal lezingen wijdt het colloquium Levensfilosofie aandacht aan deze vragen.

    Lees meer

    Boeddhisme en daoïsme

  • Datum: vrijdag 7 oktober 2016
  • Tijd: 13:30–16:30 uur
  • Sprekers: Erik Hoogcarspel en Woei-Lien Chong
  • Recent verschenen er twee boeken over twee grote stromingen uit de Oost-Aziatische spiritualiteit, van de hand van twee Nederlandse filosofen en kenners: Het Boeddhafenomeen. Naar een westers boeddhisme (Leusden, ISVW Uitgevers, 2016) van Erik Hoogcarspel, en Filosofie met de vlinderslag. De daoïstische levenskunst van Zhuangzi (Budel, Damon, 2016) van Woei-Lien Chong. Beide auteurs presenteren op originele wijze een spiritueel gedachtegoed en een leerweg, die ook ons westerlingen oriëntatie in het leven zouden kunnen bieden.

    Lees meer

    Filosofie, Erotiek, Spiritualiteit

  • Datum: vrijdag 8 april 2016
  • Tijd: 13:30–16:30 uur
  • Sprekers: dr. Ann van Sevenant en dr. Ad Verbrugge
  • Locatie: Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden
  • Thomas van Aquino ging er met Aristoteles van uit dat elk zijnde er naar streeft zich te verenigen met zijn goed. Bron van alle affecten zou daarmee de liefde zijn. De liefde die in de christelijke mystiek centraal staat wordt van oudsher begrepen als een transformatie van eros in agapè, van amor in caritas, van seksuele liefde in naastenliefde. Maar hoe staat het met de spiritualiteit van het erotische? Nog niet eerder kwam dit belangrijke thema in het colloquium Filosofie en spiritualiteit ter sprake. Ad Verbrugge en Ann van Sevenant hebben daar elk op eigen wijze grondig over nagedacht. We zijn verheugd hen bereid te hebben gevonden bij ons te komen spreken.

    Lees meer

    Indachtig de leegte

  • Datum: vrijdag 29 januari 2016
  • Tijd: 13:30–16:30 uur
  • Sprekers: dr. Annewieke Vroom en dr. Gerard Visser
  • Locatie: Universiteit Leiden, Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, zaal 003
  • In dit minisymposium zal in de vorm van twee lezingen aandacht worden besteed aan de ervaring en het grondmotief van de leegte binnen het veld van de spiritualiteit zoals dit zich vanaf eind negentiende eeuw manifesteert in filosofie en kunst. Annewieke Vroom zal daarbij spreken over de moderne Japanse cultuur, Gerard Visser over de Europese.

    Lees meer